तलाश है...
माझी बायको सालस आहे, माझ्यासारख्या फाटक्या, उनाड, वर्कोहोलिक, अल्कोहोलिक, हरफनमौला, फिरस्त्या, आळशी, छांदिष्ट, करीअरीस्ट, परदेशस्थ, व्यवहारशून्य, घरकामशून्य, जगनमित्र, भोळ्या....इ. इ. यापैकी कोणतीही, किंवा कितीही वैशिष्ट्ये असलेल्या नवऱ्याला तिने सांभाळून घेतले, मी लक्ष दिले नाही, तरी माझी पोरंबाळं, माझी माणसं इत्यादींचे संगोपन केले, सेवा केली, नातेवाईक सांभाळले, व्यवहार सांभाळले, माझा संसार फळाला आणला. तरी कशाची मागणी केली नाही. सर्व काही निरपेक्षपणे केले, कधी कुणाला उलट बोलली नाही, माझ्यासाठी वडाला फेऱ्याच मारल्या, उपास तापास केले, मी दिलेल्या पैशात निमूट संसार केला. फार शिकलेली नसली, तरी व्यवहारचतुर आहे. (किंवा याच्याउलट, फार शिकलेली असून प्रौढी नाही. करीअरीस्ट नाही. असंही) कधी मी नाही दिले, माझी नोकरी गेली, व्यवसाय बुडला, तरी तिने कुठून तरी सोय केली पण घरच्यांना कमी पडू दिले नाही. गरज पडली तेव्हा नोकरी सोडली, गरज पडली तेव्हा नोकरी केली, स्वतःची वैयक्तिक मते ठेवली नाही. छंद ठेवले नाही. घर सोडून एक दिवसही एकटी कुठे गेली नाही. मला रोखलं नाही, टोकलं नाही. माझ्या हो ला हो केलं. तिच्या अशा वेगळ्या आवडी नाहीत. निवडी नाहीत, फॅशन नाही, खर्चिक नाही, कुळाचार सांभाळले, सणवार सांभाळले.. इ. इ. इ.
हुश्श..!!
किती ती यादी... आपलं, किती ते गुण... छत्तीस गुण लाजले...
पहिलं तर, 'अबे, तुला बायको हवी होती, की मुकी कळसुत्री बाहुली? बहुगुणी, आखुडशिंगी, कमी खाणारी, जास्त दूध देणारी म्हैस तुला मिळालीय.. नाही, तसं नाही.. काहीतरी चुकतंय.. मला म्हणायचं होतं की शयनेषु रंभा, भोज्येषु माता, कार्येषु दासी तुला मिळालीय ...(It sounds classic na..).. हे मान्य आहे. कळलं आम्हाला. अशी बायको देऊन वर तुला सासऱ्याने चार चव्वलही दिले. लागलंच तर गाडी दिली, दागिने दिले, तुझ्या घरच्यांचं मानपान केलं... तेरी तो बॉस निकल पडी, तेरी पाँचो उंगलिया घी में है.
पण काय्येय, की ही अशी वर्णनं आम्ही गेली दोन शतके तरी ऐकत आलोय. कर्तृत्ववान असो, की कर्तृत्वशून्य असो, पुरुष अधनंमधनं लाजेकाजेस्तव आपल्या बायकांची अशी जाहीर कौतुके करतात. उदा. एखाद्या पुरुषाला कसला तरी पुरस्कार मिळाला की व्यासपीठावर, "आमची ही आमच्या मागे होती, माझं घराकडे लक्षच नसायचं, तेव्हा हिनेच सगळं सांभाळलं म्हणून मी हे करू शकलो"... असं दोन वाक्य म्हणावं लागतं. कारण ती बाजूलाच बसलेली असते. गाड्याबरोबर नळ्याची यात्रा म्हणत समारंभाचं आमंत्रण बायकोला द्यावंच लागतं. रीतच आहे तशी. मग तीही कृतकृत्य होते. आपण आपल्यासाठी नाही, तर कुटुंबासाठी जगलो याचं समाधान तिच्या चेहऱ्यावर ओसंडून वाहतं. 'गिऱ्हाईकाचं समाधान हाच आमचा फायदा' या चालीवर, 'मालकाचं यश (नवऱ्याचं म्हणा फारतर... चालेल.) हेच आमचं यश' म्हणत त्या सुखावतात. तेवढं हरभऱ्याचं झाडं पुष्कळ होतं त्यांना अख्खं आयुष्य तरून जायला. त्यांचा जन्मच मुळी भारतीय पुरुष आणि त्याची कुटुंबव्यवस्था सांभाळण्यासाठी झालेला असतो. करम किए जा, फल की इच्छा मत कर ऐ इन्सान हे गीतेतलं वाक्य त्या जगत असतात... मान्य.
"अबे, तुला ही मिळाली नसती, तर दुसरी ह्याच छापाची मिळाली असती. भारतात असे छाप खूप आहेत. एकछापी बायका तयार करण्याचा कारखाना आहे भारतीय संस्कृती म्हणजे... त्यामुळे ये नही तो वो सही... की फर्क पैंदा...शिवाय दुसरी तुला झेपली तरी असती का वेगळी? हाही प्रश्न उरतोच ना! "
पण प्रश्न तो नाही. आम्हाला काही जलन नै बावा तुमच्या सुखावर.. तुम्हाला साती जन्म हाच छाप मिळो हिच अल्लापाशी दुआ मागू आम्ही...
आम्हाला तलाश आहे ती म्हणजे, कधीतरी -
"माझी बायको भिंगरी आहे, तिचं घरात लक्षच नसतं, कसले कसले छंद स्वतःचेच जोपासत असते, सकाळी नऊ शिवाय उठत नसते, उठली की काहीतरी लिहीत तरी बसते, नाहीतर वाचत तरी बसते, (नाहीतर गात, नाचत, लष्कराच्या भाकऱ्या भाजत... वगैरे वगैरे काहीही घेऊ शकता या जागी तुम्ही) सैपाकाचा पत्ता नसतो, गेलीच सैपाकघरात, तर नुसते प्रयोग चालू असतात तिचे वेगवेगळ्या पदार्थांचे, भाजीभाकरीच्या नावाने शून्य. तिला कवितेबिवितेत कसले कसले पुरस्कार मिळत असतात. पण चार पैसे कमवायची अक्कल मात्र नाही. मलाच तिचं बघावं लागतं. घरचं दारचं करून ऑफीस गाठावं लागतं. पोरांना शाळेत सोडावं लागतंय. ही फक्त कविता कविता (किंवा त्याजागी अन्य काहीही धरा) करत भटकत असते. व्यासपीठावर तावातावाने कविता, व्याख्यानं इ. झोडत (किंवा गात, नाचत, सामाजिक भाकऱ्या भाजत इ.इ. धरा)असते. शंभर मैत्रिणी जमवून घरात पार्ट्या करत असते. मी ऑफिसमधून आलो की मलाच बसायला जागा नसते, मलाच आवरायला लागतं. पोरं उपाशी असतात, त्यांना करून खायला घालावं लागतं. वर निर्लज्जासारखी तीच माझ्यापाशी चहा मागते. तिच्या काही मैत्रिणी तर बेवड्या आहेत. त्याच हिला बिघडवतात. माझ्यासारखा नवरा मिळालाय म्हणून. दुसरा कुणी असता तर कधीच सोडून गेला असता. हा मित्र, तो मित्र.. मित्रांची हिला नुसती कौतुकं. पण वेळेला त्यातला एकही मदतीला येत नाही तिच्या. शेवटी मीच असतो तिच्या मागे. काय करणार, पदरी पडलं नि पवित्र झालं. पण मला तिचं कौतुक आहे हो. व्यासपीठावर फडाफडा भाषणं द्यायला लागली की तिची दृष्टच काढावी वाटते मला. मला अभिमान आहे, माझी बायको इतर बायकांसारखी नाही, वडाला फेऱ्या मारणारी पौराणिक बाहुली नाही. छोटंसं का होईना, तिचं तिला विश्व आहे, तिचे छंद आहेत, तिची स्वतंत्र मतं आहेत, मी एवढं ऑफीस सांभाळतो, स्टाफ सांभाळतो, तर अशा अनोख्या एका बायकोला सांभाळणं मला काय कठीण नाही. होते जरा तारेवरची कसरत. पण मला छापाची बायको नको, तर अशीच स्वतंत्र प्रज्ञेची बायको जन्मोजन्मी मिळू दे. तिच्यामुळे घरात चैतन्य आहे, घराला शोभा आहे. नुसते कुळाचार नाहीत, तर नवनवीन विचार आहेत. मग मला तिची कितीही सेवा करावी लागली तरी बेहेत्तर. छापाच्या बायका तर घरोघरी असतात. माझीवाली एकदम हट के है....
असं म्हणणाऱ्या, लिहिणाऱ्या नवऱ्याची तलाश आहे...
कुठं घावला, दिसला, भेटला तर मला जरूर कळवा... पत्री पुलावर त्याची खणानारळाने ओटी भरून त्याचा सत्कार करेन मी जाहीर.
ता. क. - माझा नवरा लेखक नाही. वक्ताही नाही. सुप्रसिद्ध व्यक्तीही नाही. त्यामुळे तो माझं कुठल्याहीप्रकारे असं जाहीर कौतुक करू शकत नाही. हे लक्षात ठेवून कमेंटावे.
-अलका गांधी-असेरकर.
